Długie oczekiwanie na nowelizację ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wreszcie dobiegło końca.
W ciągu ostatnich lat kilkukrotnie podejmowano próby przeprowadzenia kompleksowej reformy systemu planowania przestrzennego.
Jednak z powodu skomplikowanej natury tego zagadnienia i różnorodności interesów, dotychczas nie udało się osiągnąć sukcesu w tym obszarze.
Tym razem, wygląda na to, że w najbliższych latach faktycznie przyjdzie nam zmierzyć się z dużą reformą planowania. Zapowiadana od lat ustawa, została opublikowana w Dzienniku Urzędowym dnia 24 sierpnia 2023 r. i wprowadza wiele istotnych zmian w dziedzinie planowania przestrzennego.
Najistotniejsza zmiana to wprowadzenie dwóch nowych dokumentów: planu ogólnego gminy (POG) oraz zintegrowanego planu inwestycyjnego (ZPI). Plan ogólny będzie zastępował dotychczasowe studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.
Będzie to dokument obowiązujący przy sporządzaniu miejscowych planów oraz przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy.
Dzięki temu zwiększyć ma się spójność i jednolitość polityki zagospodarowania przestrzennego.
Z kolei ZPI będzie szczególnym rodzajem planu miejscowego, uchwalanym przez radę gminy na wniosek inwestora, po przeprowadzeniu negocjacji i zawarciu umowy urbanistycznej. ZPI obejmie obszar inwestycji głównej oraz inwestycji uzupełniającej (m.in. infrastruktury technicznej, komunikacji i usług społecznych). Umożliwi to, już na etapie planowania, współpracę oraz podział ról i kosztów budowy infrastruktury, w tym komunalnej między inwestorem a gminą, co wydaje się słusznym podejściem.
Istotnym aspektem nowelizacji jest również wprowadzenie Rejestru Urbanistycznego, który będzie gromadził informacje o aktach planowania przestrzennego. Ma to umożliwić łatwiejsze i bardziej efektywne zarządzanie danymi i informacjami związanymi z planowaniem przestrzennym.
Nowelizacja kładzie duży nacisk na większe zaangażowanie społeczeństwa w procesy planowania przestrzennego. Wprowadzone zostaną nowe mechanizmy umożliwiające udział mieszkańców i organizacji pozarządowych w podejmowaniu decyzji dotyczących planowania przestrzennego. Będą mieli oni możliwość uczestniczenia m. in. w spotkaniach otwartych lub warsztatach.
Należy podkreślić, że wprowadzone zmiany będą obowiązywać etapami. Część z nowych regulacji wejdzie w życie po 30 dniach od publikacji ustawy, reszta zostanie wprowadzona 1 stycznia 2025 r. i 1 stycznia 2026 r. Zabieg ten ma na celu stopniowe wdrażanie nowych przepisów.
Nowelizacja jest największą reformą w dziedzinie planowania przestrzennego od 2003 roku. Jej celem jest poprawa elastyczności i integralności systemu planowania przestrzennego. Dzięki nowym dokumentom, wprowadzeniu Rejestru Urbanistycznego oraz większemu zaangażowaniu społecznemu, proces ten powinien stać się bardziej efektywny i dostosowany do współczesnych potrzeb.
Czy wprowadzone zmiany dadzą efekt uproszczenia, ujednolicenia i przyspieszenia procedury planistycznej?
Czy dzięki nim uda się zapobiec chaotycznym suburbanizacji?
Jedno jest pewne, nowe regulacje oznaczają wiele dodatkowej pracy dla jednostek samorządu terytorialnego i urbanistów.
Na tą chwilę, jesteśmy gotowi na przejście przez nowy system planowania przestrzennego i mamy nadzieję, że na postawione wyżej pytania za jakiś czas będziemy mogli odpowiedzieć twierdząco.
A więcej o zmianach i poszczególnych dokumentach planistycznych w kolejnych wpisach.